Wskaźniki dojrzałości szkolnej

Oto 20 pytań, które pomogą rodzicowi zbadać na ile jego dziecko jest przygotowane do nauki w szkole podstawowej. Te pytania to wskaźniki dojrzałości szkolnej.

Dojrzałość szkolna to osiągniecie przez dziecko takiego poziomu rozwoju fizycznego, społecznego i psychicznego, które czyni je wrażliwym i podatnym na systematyczne nauczanie i wychowywanie w klasie pierwszej szkoły podstawowej. Inaczej jest to jakby moment równowagi między wymaganiami szkoły a możliwościami rozwojowymi dziecka.

Na dojrzałość szkolną dziecka składają się nie tylko konkretne umiejętności, jak np. pierwsze próby czytania, pisania czy liczenia. Świadczą o niej także: umiejętność koncentracji, skupiania uwagi, rozmawiania, odpowiadania na pytania, reagowania na nakazy i zakazy. Dziecko dojrzałe do szkoły powinno rozumieć obowiązujące je normy oraz za co jest nagradzane i karane.

Oto 20 pytań - wskaźników dojrzałości szkolnej wg W. Brejnak - które mogą wykorzystać rodzice do obserwacji swojego dziecka. 

1. Czy dziecko potrafi obchodzić się z przyborami do rysowania, kolorowania i pisania? Czy kolorując obrazek, nie wychodzi poza linię? Czy rysując postać człowieka, zachowuje podstawowe proporcje poszczególnych części ciała?
2. Czy potrafi lepić z plasteliny lub gliny? Czy potrafi ciąć nożyczkami według vyytyczonej linii prostej lub krzywej?
3. Czy potrafi grupować różne przedmioty według barw, kształtu i wielkości? Czy potrafi sortować znane mu przedmioty lub ich obrazki według określonej zasady, np. owoce, zwierzęta, zabawki, pojazdy itp.? Czy potrafi wybrać takie same litery, wyrazy? Czy potrafi złożyć widokówkę pociętą na kilka części?
4. Czy potrafi wymienić kilka różnic w dwu pozornie podobnych do siebie przedmiotach lub obrazkach?
5. Czy potrafi dobrać w pary obrazki lub przedmioty z uwzględnieniem jakiejś cechy wspólnej, np.: krowa - mleko, koń - furmanka, liść - drzewo, pasta do zębów - szczoteczka itp.
6. Czy potrafi odróżnić z otoczenia dźwięki rożnych pojazdów, instrumentów muzycznych, głosy ptaków lub innych zwierząt?
7. Czy potrafi wyróżnić głoskę (zarówno samogłoskę jak i spółgłoskę) na początku i na końcu wyrazu? Czy potrafi zróżnicować wyrazy dźwiękopodobne, np.: półka - bułka, Tomek - domek itp.?
8. Czy potrafi odtworzyć prosty układ rytmiczny wystukany przez dorosłego? Czy potrafi podzielić wyraz na sylaby, np.: lo-ko mo-ty-wa?
9. Czy potrafi rozwiązywać proste zagadki - typu: chodzi i bije a nie je i nie pije; stoi przy drodze na jednej nodze?
10. Czy swobodnie (również wspak) umie liczyć kolejno do 20, a po przeliczeniu potrafi powiedzieć, ile jest przedmiotów? Czy umie w pamięci dodawać i odejmować?
11. Czy potrafi wykonać proste ćwiczenie gimnastyczne, np. skakać na jednej i na obu nogach? Czy ustoi przez chwilę na jednej nodze z zamkniętymi oczami? Czy sprawnie rzuca i łapie piłeczkę
12. Czy potrafi samo zawiązać sznurowadło, zapinać guziki?
13. Czy odróżnia lewą stronę swego ciała od prawej? Czy potrafi pokazać prawą rękę czy lewe ucho u osoby stojącej na wprost? Czy posługuje się zawsze jedną ręką- którą?
14. Czy potrafi zgodnie bawić się w grupie, np. budując z kimś zamek z klocków - współdziała, czeka na swoją kolej itp.? Czy zawsze kończy rozpoczętą zabawę, a po skończonym zajęciu sprząta po sobie?
15. Czy potrafi przez dłuższą chwilę uważnie słuchać opowiadania, bajki czy muzyki?
16. Czy opowiadając np. co przedstawia dany obrazek - posługuje się rozwiniętymi zdaniami, uogólnia temat, uzasadnia akcję? Czy prawidłowo wymawia wszystkie głoski? Czy wymowa jest poprawna również pod względem gramatycznym?
17. Czy umie podporządkować się poleceniom słownym, jest w miarę zdyscyplinowane? Czy potrafi wykonać 3-4 polecenia według kolejności podanej przez dorosłego?
18. Czy wie - ile ma lat, gdzie mieszka, czym w pracy zajmują się rodzice?
19. Czy przy rozstaniu z opieką (np. w przedszkolu) jest pogodne? Czy łatwo nawiązuje kontakt z dorosłymi?
20. Czy w działaniu jest dość szybkie oraz w miarę swobodne i samodzielne? Czy zachowuje się odpowiednio do sytuacji?

Jeśli Państwa dziecko posiada większość opisanych wyżej umiejętności oznacza to, że jest ono gotowe do podjęcia nauki szkolnej. Jeśli nie, być może powinno jeszcze trochę poćwiczyć, aby lepiej opanować potrzebne umiejętności.